Afstand: 50,6 kilometer

Etappe 1. Amsterdam - Hoorn

Vanuit Amsterdam fiets je binnen tien minuten van een drukke begin 20e-eeuwse woonwijk, over de Schellingwoudebrug en onder de ringweg door, naar de rust van het buitengebied. Bij Durgerdam krijg je goed zicht op het water waar deze route om draait. Het gebied waar je doorheen fietst heet Waterland. De naam zal je niet verbazen met al die sloten, meertjes en watertjes om je heen. In de 11e eeuw probeerden boeren uit Westfriesland het ongerepte veengebied geschikt te maken voor akkerbouw door het te ontwateren. Maar daardoor klonk het veen in en binnen een paar generaties was het land toch weer te nat.

Toeristisch trio
Zowel Monnickendam als Edam waren in de 16e en 17e eeuw drukke handelssteden dankzij hun open verbinding met de zee. Volendam werd rond 1600 gesticht als buitenwijk van het welvarende Edam. De rijkdom van weleer zie je terug in de architectuur van de oude binnenstadjes: deftige straten met statige koopmanshuizen en pakhuizen.

Gemalen Warder en Cees Mantel
Net voorbij het plaatsje Warder kom je langs het Gemaal Warder: een modern gemaal uit 1998. Noord-Holland ligt voornamelijk onder zeeniveau en dat kun je vanaf hier goed zien. Het waterpeil in het Markermeer achter je is flink hoger. De gemalen pompen het water naar het Markermeer en houden zo de achtergelegen polder droog. Verderop, na Schardam, kom je nog zo’n gemaal tegen. Het Gemaal Cees Mantel is écht gloednieuw, het werd geopend in 2017. Het pompt rustig 2000 kuub water per minuut weg (een vol Olympisch zwembad). Het gemaal ligt bij de Westfriese Omringdijk, een 126 kilometer lange zeewering die in de 13e eeuw is ontstaan toen de Westfriezen hun kleinere dijken op elkaar aansloten. De dijk omsluit Westfriesland, het gebied tussen Alkmaar, Enkhuizen en Schagen, dat zich van oudsher onderscheidt van de rest van Noord-Holland.

Sfeer proeven en voorbereiden

Bekijk hieronder de etappe in detail. Lees over de hoogtepunten onderweg en download de GPX-track.

Stuur GPX
Ontdek het traject

Op de kaart

LF Zuiderzeeroute

Ontdek alle etappes

De LF Zuiderzeeroute zit vol verrassingen. Bekijk hier een selectie van hoogtepunten. Getipt door kenners van de regio.

Tips van onze toeristische partners

Amsterdam

Amsterdam heeft zijn groei en bloei voor een belangrijk deel te danken aan zijn ligging aan de voormalige Zuiderzee. Vanuit havens aan de oostkant van de stad ondernam de VOC tijdens de 17e en 18e eeuw lucratieve zeereizen naar het verre oosten. De heenweg duurde ongeveer acht maanden, de terugreis ‘slechts’ zeven. Eén van de VOC-schepen was de Amsterdam, die in 1749 voor de Engelse zuidkust verging. In 1985 werd een replica gebouwd. Het is te zien bij het Scheepvaartmuseum. In de 19e eeuw werd de ondiepe Zuiderzee minder belangrijk. De steeds grotere schepen vroegen om meer diepte. Na de opening van het Noordzeekanaal in 1876 was Amsterdam niet langer afhankelijk van de Zuiderzee en zijn de havens naar het westen verplaatst.

Durgerdam

Via de Schellingwouderbrug fiets je vanuit het vooroorlogse Amsterdam zo een uitgestrekt veenweidegebied in. Met prachtige dorpjes zoals Durgerdam, Ransdorp en Holysloot. Het gebied is in 1921 bij Amsterdam getrokken en heeft best goed z’n karakter behouden. Durgerdam ligt aan de dijk die is aangelegd na de Sint Elizabethsvloed in 1421. Het gehucht IJdoorn, dat ongeveer op de plaats lag van het huidige vuurtoreneiland, verdween bij deze ramp in de golven. Durgerdam heeft een beschermd dorpsgezicht. Net als elders in Waterland zijn veel huizen grotendeels van hout. Ze zijn hierdoor minder zwaar en beter te dragen door de drassige bodem. De huizen zijn geschilderd in de kleuren van het ‘Waterlandpalet’: tinten groen, wit, geel, grijs, blauw en roodbruin. Elk dorp heeft z’n eigen kleuren.

Waterland Oost

Jaren geleden toverde men moerasland om in weiland. Het eindresultaat: Waterland Oost, een natuurrijk landschap met wuivende rietkragen, sloten, vele vogels en pittoreske dorp- en stadsharten. Het oudste dorp van Waterland is Zuiderwoude. In tegenstelling tot de andere dorpen in Waterland is Zuiderwoude juist gekrompen. In de 16e en 17e eeuw was dit lintdorp namelijk bijna twee keer zo groot! Net zoals in Broek in Waterland vind je in Zuiderwoude diverse houten huizen in de typisch Zuiderwouder groene kleur. Samen met Broek in Waterland, Monnickendam en Marken heeft Zuiderwoude een beschermd dorpsgezicht om ervoor te zorgen dat het zijn unieke karakter behoud.

Monnickendam

Het monumentale stadje Monnickendam heeft door drie stadsbranden tussen 1499 en 1515 de oudste gebouwen verloren. Alleen de speeltoren, waarin nu het Waterlands Museum over de stad is gevestigd, heeft alle tijden overleefd. Er zijn meer sporen van de bloeiperiode na 1575. Dankzij het schurende water vanuit het riviertje de Purmer Ee was de haven bereikbaar voor wat toen grote schepen waren. Er was een levendige handel met de Oostzeelanden. Maar na het afsluiten van de Purmer Ee, eind 17eeeuw, verzandde de haven en was het afgelopen met de internationale handel. Wel bleef er handel met Amsterdam via een nieuw gegraven trekvaart. Ieder jaar kun je tijdens de Monnickendammer Visdagen, het visroken en andere ambachtelijke beroepen uit bijzondere tijd herleven.

Volendam

Volendam is ontstaan nadat in 1357 een nieuwe haven was gegraven tussen Edam en de Zuiderzee. De oude havenmond werd ‘vol’ gegooid en op de nieuw aangelegde dam ontstond Volendam. Volendam groeide, mede dankzij Leendert Spaander, uit tot één van de belangrijkste kunstenaarskolonies van Nederland. Honderden kunstenaars trokken naar het vissersdorp en schilderden hier de pittoreske haven, klederdracht en de smalle straatjes van Het Doolhof. De familie Spaander bood deze kunstenaars modellen, huisvesting en atelierruimte. Als dank schonken vele kunstenaars de door hen vervaardigde schilderijen. Hierdoor ontstond een uitgebreide collectie, met grote namen als Paul Signac. Veel van deze schilderijen zijn nog steeds te bewonderen in Hotel Spaander.

Tip! Met de Volendam-Marken Express maak je vanuit Volendam gemakkelijk een uitstapje naar het voormalige eiland Marken.

Edam

Zowel Monnickendam als Edam waren in de 16e en 17e eeuw drukke handelssteden dankzij hun open verbinding met de zee. Aan de hoogtijdagen van Edam kwam een eind toen er eind 17e eeuw een sluis, later vervangen door de zeesluis, werd geplaatst om overstromingen tegen te gaan en de verbinding met de open zee verzandde. Nu zijn bijna alle 33 scheepswerven die Edam ooit rijk was verdwenen, behalve één: Scheepswerf Groot b.v. De rijkdom van weleer zie je nog altijd terug in de architectuur van de oude binnenstadjes: deftige straten met statige koopmanshuizen en pakhuizen. De oer-Hollandse houten gevels van Volendam en Marken trekken toeristen uit de hele wereld aan. Edam is zeker zo mooi, maar minder druk. Heb je ruimte in je fietstas? Neem dan zeker een stukje Edammer kaas mee. Tip! Iets buiten het centrum van Edam ligt Fort bij Edam. Aanrader voor een korte stop.

Etersheim

Hier, direct achter de monumentale Markermeerdijk, ligt een gebied waar de tijd lijkt te hebben stil gestaan: de Etersheimerbraak. Jaren geleden ontstond dit unieke stukje Laag Holland door een dijkdoorbraak waarbij de oude veenlaag met groot geweld werd weggeslagen. Tot op vandaag de dag vertelt dit bijzondere landschap hoe wind en water het landschap vormden en hoe de bewoners ervoor zorgden dat ze droge voeten hielden. Zo vind je hier met 6,6 meter onder N.A.P. het laagste punt van Noord-Holland en vertelt het Archeologisch Minimuseum De Waterwolf het verhaal van het verdronken dorp Etersheim, de strijd tegen de Zuiderzee en de vorming van het landschap. Voor een hapje en drankje ben je van harte welkom bij Bezoekerscentrum De Breek, Etersheimer Braakweg 5 in Oosthuizen.

Hoorn

Hoorn kende grote bloei tijdens de Gouden Eeuw. De bloei werd ingeluid door de vestiging van een VOC-kamer in 1602. Hoorn was toen de belangrijkste stad van West-Friesland. Veel van de ­monumenten dateren uit deze tijd. Aan het eind van de 17 eeuw viel Hoorn terug door de ­concurrentie van Amsterdam. De VOC loste hier niet meer en de scheepsbouw werd door Amsterdam buiten de Zaanstreek verboden. Wel hield Hoorn zijn positie als stapelmarkt voor ­agrarische streekproducten. Bekijk vooral de hoofdtoren aan de haven en het centrale plein de Rode Steen. Daar is onder andere het West-Fries Museum in gevestigd. Dit streekmuseum is al sinds haar oprichting in 1880 gevestigd in een schitterend gebouw uit 1632.

Leuke adresjes voor een stop of overnachting

Een warm welkom

Vraag je herinnering aan, deel je ervaring of steun de LF-routes

Niet vergeten