Bij het woord eilandhoppen denk je misschien aan Griekse eilanden en een azuurblauwe zee. Maar het kan ook dichter bij huis. Duurzamer en wellicht net zo leuk! Onze eigen Waddeneilanden bieden prachtige mogelijkheden. Pim de Kok, coördinator bij Fietsplatform, ging met zijn gezin met drie jonge kinderen (12, 10 en 6 jaar) – en hun fietsen, uiteraard – op pad.
De voorpret begon al toen de vakantieplannen na een bezoek aan een vakantiebeurs met de kinderen werden besproken. Op de beurs had Pim Eilandhopper ontdekt, dat rondvaarten en meerdaagse tochten in het Waddengebied met oude traditionele zeilboten organiseert. Het gezin besloot voor een vijfdaagse tocht te gaan vanaf Harlingen naar Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog, om tot slot weer te eindigen in Lauwersoog op het vasteland.
Ze kozen ervoor om op de boot te overnachten, dus geen gedoe met campings reserveren en tenten opzetten. Op zo’n zeilboot kunnen zo’n 30 à 40 mensen mee en er zijn 16 slaapplaatsen in het ruim. Fietsen kunnen uiteraard ook worden meegenomen en worden op het dek gestald. Omdat er op de getijden gevaren wordt, zijn er geen vaste afvaarttijden. Het vaarschema is uiteraard wel vooraf bekend, dus je weet welke tijden er gevaren wordt.
Dat is juist het mooie aldus Pim; de natuur bepaalt, de mens voegt zich daarnaar. Dat geldt ook voor de reisduur. Omdat er zoveel mogelijk wordt gezeild, varieert de tijd van de overtocht. Slechts in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij windstil weer, wordt op de motor gevaren. Gedurende een meerdaagse tocht valt de boot, een platbodem, eenmaal gepland droog in de Waddenzee. Bij de reis van Pim gebeurde dat ’s nachts. De passagiers kunnen dan van boord om de zeebodem te verkennen. Maar Pim’s kinderen lagen toen net zo lekker te slapen, dat ze besloten om ze maar niet wakker te maken.
Er kwam echter onverwachts een tweede kans. Want droogvallen gebeurt soms ook ongepland, wanneer bijvoorbeeld de combinatie van getijden, stromingen en wind net iets anders uitpakt dan verwacht. Zo zou de overtocht van Terschelling naar Ameland maar een paar uur duren. Die paar uur werden ruim twaalf uur, want de boot viel onverwachts droog. Maar dat is juist de charme van deze reis, volgens Pim. Voor hem en zijn gezin was dit ongeplande vastlopen één van de leukste momenten van deze vakantie. Hij vond het prachtig om met de kinderen de zeebodem te verkennen waar vlak daarvoor nog een grote zee met golven was. Pim: ‘Indrukwekkend om deze metamorfose te zien voltrekken’.
Voorafgaand aan elke overtocht gaf de schipper uitleg over de te varen route, de stroming, de geulen, zandbanken etc. De passagiers worden echt meegenomen in welke route gevaren wordt en het waarom en hoe. De meeste overtochten duren enkele uren, soms wat langer als de elementen tegenwerken of wanneer er al dan niet gepland wordt drooggevallen.
Sommige mensen gebruiken de boot enkel voor een overtocht van het vaste land naar een eiland of voor een overtocht van het ene eiland naar het andere. De passagiersgroep wisselt dan ook doorlopend van samenstelling, maar er is wel een vaste kern die voor de hele week heeft geboekt en vaak meehelpt met het zeilen. Dat geeft toch een soort saamhorigheidsgevoel. Wanneer de boot eenmaal is aangemeerd bij een eiland, gaan de meeste mensen te voet of per fiets op verkenning uit.
Het gezin van Pim ging per fiets de vier Waddeneilanden ontdekken. Meestal door een rondje op een eiland te fietsen van zo’n 20 à 30 kilometer. En zoals dat gaat op de Waddeneilanden meestal deels wind mee en deels tegen. Die afstanden waren ook goed te doen voor de kinderen, hoewel de jongste van 6 jaar er af en toe wat moeite mee had en op de laatste dag meer zin had om in een dorpje een ijsje te eten.
Hoewel gedurende deze zeiltocht de beschikbare tijd per eiland kan verschillen, soms een halve dag, soms ruim een dag, is er meer dan genoeg tijd om een rondje te fietsen. Maar wil je meer, bijvoorbeeld uitgebreid een vuurtoren beklimmen, een museum of bezoekerscentrum bekijken, dan is de tijd op sommige dagen wat beperkt.
Je kunt op alle eilanden overal doorsteken van de Noordzeekust naar de Waddenkust. Dus als je in tijdnood komt of geen zin meer hebt, kun je heel gemakkelijk je rondje verkorten. Dat kan met jonge kinderen heel handig zijn. Enne… die boot vaart niet zomaar weg zonder jou, het is kleinschalig en je kent elkaar na een aantal dagen wel. Het is geen reguliere veerboot.
Het zeilen als belevingIn deze vorm van vakantie zit altijd een verrassingselement en dat maakt het juist zo leuk. De Waddenzee is een prachtig gebied, maar het kan er ook heel grillig zijn. Maar dat is niet erg, als het weer minder is worden er spelletjes aan boord gedaan, gelezen of gepraat. Je moet het zeilen op deze manier niet alleen zien als een middel om op een eiland te komen, maar ook als doel op zichzelf.
Volgens Pim spreekt zo’n tocht een hele brede doelgroep aan: ‘Ik heb in die week van alles voorbij zien komen, van verse pensionado’s die er even tussenuit willen, stellen die graag wandelen, een moeder met zoon, tot een buitenlandse student en andere alleengaanden. En natuurlijk dus ook gezinnen met kinderen.’
Voor Pim was er niet echt een eiland dat om de één of andere reden opviel. ‘Je beleeft op alle eilanden elke keer weer het eilandgevoel, er was nu niet echt een eiland dat er uitsprong. Als Texel ertussen had gezeten, was er waarschijnlijk een groter contrast geweest met de andere eilanden. Wat op elk eiland heel mooi is, is het contrast tussen de Noordzeekust en de Waddenkant, vooral als het wad is drooggevallen met al die foeragerende vogels.’
Ervaringen van de kinderenOok de kinderen kijken erg positief terug op dit avontuur: ‘De jongste vond de reis met de zeilboot geweldig. Voor hem was het rondje fietsen op de eilanden wat minder leuk, omdat het op zijn leeftijd nog best pittig was. De oudste twee vonden zowel de bootreis als het fietsen geweldig. Bij het fietsen was de afwisseling van het landschap en de verschillende soorten fietspaden erg leuk. Van klimmen en slippen door het mulle zand tot wind mee over de dijk langs de Waddenzee zoeven. Je komt het allemaal binnen een paar kilometer tegen.’
Pim, nog een laatste vraag; wat moet je zeker meenemen op zo’n eilandhoptocht? Spontaan: ‘Zonnebrandcrème’. En na enig nadenken: ‘Hou rekening met alle weersomstandigheden. Het kan op het ene moment koud en winderig zijn en vlak daarna weer zonnig en warm. Neem vooral flexibiliteit mee, geef je over’.
Ontbijt is standaard inbegrepen op de boot. Als er tijdens het avondeten gevaren wordt, wordt ook een warme maaltijd geserveerd. Er is op de boot een prima kok die graag werkt met goede regionale producten. Als er niet gevaren wordt tijdens het avondeten kun je ergens gaan eten op het eiland.
De zeilboot vertrekt van Harlingen en komt aan in Lauwersoog. Dat kan een klein logistiek probleem geven. Pim heeft dat opgelost door vooraf met zijn gezin een overnachting in een trekkershut in Harlingen te boeken en op de dag voor vertrek met de auto en fiets naar Lauwersoog te rijden, de auto daar te parkeren en met de fiets via de prachtige LF Kustroute langs de Waddenzee weer terug te rijden naar Harlingen.
Wil je wat meer flexibiliteit en zelf je verblijfsduur per eiland bepalen? Tussen de Waddeneilanden Texel, Vlieland en Terschelling varen in het zomerseizoen volgens een vast schema kleinere veerboten. Op al deze veerdiensten kunnen fietsen meegenomen worden en kun je op deze manier je eigen fietsenvakantie samenstellen.
Tussen Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog bestaan in het zomerseizoen ook oversteekmogelijkheden met een fiets, maar minder frequent. De VVV-websites van de eilanden geven meer informatie over de mogelijkheden.